Co zabrać w góry? Lista obowiązkowa na każdą porę roku

Nie wiesz, co spakować na górski wyjazd, żeby niczego ważnego nie zabrakło, a plecak nie ciążył jak worek kamieni. Z tego artykułu dowiesz się, co zabrać w góry na każdą porę roku, aby wędrówka była bezpieczna, wygodna i naprawdę przyjemna. Przejdziemy razem przez ubrania, sprzęt, prowiant i dodatki, które w praktyce robią ogromną różnicę.

Co zabrać w góry na każdą porę roku – niezbędnik

Podstawowy zestaw w góry jest bardzo podobny niezależnie od tego, czy jedziesz w Tatry, Karkonosze czy Beskidy. Zmienią się warstwy i grubość odzieży, ale trzon ekwipunku zostaje taki sam. Dobry plecak trekkingowy, wygodne buty trekkingowe i odzież warstwowa to baza, bez której nie ruszaj w góry. Do tego dochodzą elementy bezpieczeństwa, prowiant oraz dokumenty i środki płatnicze.

Jeśli zastanawiasz się, od czego zacząć kompletowanie bagażu, potraktuj poniższą listę jako punkt wyjścia. To są rzeczy, które powinny znaleźć się w plecaku o każdej porze roku, niezależnie od długości trasy i poziomu trudności szlaku:

• plecak trekkingowy z wygodnym systemem nośnym,
• wygodne, sprawdzone buty trekkingowe,
• odzież warstwowa dopasowana do temperatury,
• kurtka przeciwdeszczowa lub membranowa,
• czapka i rękawiczki nawet latem,
• mapa papierowa i naładowany telefon z aplikacją górską,
• powerbank, najlepiej o dużej pojemności,
• latarka czołowa lub ręczna,
• podstawowa apteczka z folią NRC,
• zapas wody i wysokoenergetyczne przekąski,
• dokładnie spakowane dokumenty oraz gotówka.

Na pierwszy rzut oka ta lista może wydawać się długa. W praktyce większość tych rzeczy jest lekka, a dobrze dobrany plecak z solidnym systemem nośnym sprawi, że bagaż rozłoży się wygodnie na plecach i biodrach. To nie ilość przedmiotów jest problemem, ale ich waga i sposób spakowania.

Plecak trekkingowy i organizacja bagażu

Plecak to Twoje mobilne zaplecze. Musisz do niego zmieścić sprzęt, jedzenie, odzież zapasową i drobiazgi, a jednocześnie utrzymać wygodę marszu. Dlatego plecak trekkingowy powinien być lekki, wytrzymały i dobrze dopasowany do Twojej sylwetki. System nośny z regulowanymi szelkami, szerokim pasem biodrowym i pasem piersiowym znacząco odciąży kręgosłup podczas długich podejść.

Wybierając pojemność plecaka, kieruj się długością wyjazdu i porą roku. W zimie potrzeba więcej miejsca na grube warstwy i sprzęt, latem możesz zejść z litrażu. Dla ułatwienia zobacz orientacyjne wartości w tabeli:

Przy pakowaniu zwróć uwagę na rozmieszczenie ciężaru. Najcięższe rzeczy włóż blisko pleców na wysokości łopatek, lżejsze na zewnątrz i u góry. W boczne kieszenie trafi woda, mapy, czołówka i drobiazgi, do których chcesz mieć szybki dostęp. Warto, aby plecak miał także:

• pokrowiec przeciwdeszczowy chowany w kieszeni,
• troki i uchwyty na kijki trekkingowe, czekan lub karimatę,
• kieszeń w pasie biodrowym na telefon czy przekąski,
• możliwość podpięcia systemu hydracyjnego.

Plecak trekkingowy musi współpracować z Tobą na szlaku, a nie być wrogiem ciągnącym w dół. Przymierz kilka modeli z obciążeniem, zanim wybierzesz ten jeden docelowy.

Buty trekkingowe – fundament bezpieczeństwa

Źle dobrane buty potrafią zepsuć nawet najpiękniejszy widok z grani. Zadbaj, aby Twoje buty trekkingowe były dopasowane do stopy, miały dobrą podeszwę i możliwie już rozchodzoną cholewkę. Nowe buty warto ponosić w mieście czy w lesie przed pierwszym dłuższym wyjściem w Tatry czy inne pasma.

W górach sprawdzi się sztywna, głęboko żłobiona podeszwa, która dobrze trzyma na kamieniach, mokrej ziemi i śliskim korzeniu. Wysoka cholewka daje dodatkową stabilizację na nierównym terenie, niska zapewni lekkość na łatwiejszych szlakach. Niezwykle praktyczna jest membrana typu Gore-Tex lub podobna, która łączy wodoodporność z oddychalnością. Dzięki temu stopy pozostają suche dłużej, co zmniejsza ryzyko otarć i wychłodzenia.

Buty w góry kupuj zawsze z myślą o grubszej skarpecie trekkingowej i dłuższych zejściach. Zazwyczaj pół rozmiaru albo nawet rozmiar większe niż buty miejskie sprawdzają się lepiej na szlaku.

Nie idź w góry w nowych butach prosto ze sklepu. Zrób kilka krótszych wycieczek, zanim zabierzesz je na długi, wymagający trekking. Skóra i materiały miękną, a Ty nauczysz się inaczej wiązać sznurówki na podejścia i zejścia, co znacząco poprawia komfort i redukuje ryzyko pęcherzy.

Odzież warstwowa – baza na lato i zimę

W górach pogoda zmienia się błyskawicznie. Dlatego odzież kompletuj tak, abyś mógł szybko dołożyć lub zdjąć warstwę. Najlepiej sprawdza się system trzech warstw, który możesz modyfikować w zależności od sezonu. Bielizna termoaktywna, warstwa docieplająca i kurtka chroniąca przed wiatrem oraz deszczem to uniwersalne rozwiązanie od wiosny do zimy.

Podstawowy podział jest prosty i warto go zapamiętać:

• warstwa bazowa – koszulka i spodnie lub getry z materiału odprowadzającego wilgoć, najlepiej syntetyk lub wełna merino,
• warstwa pośrednia – polar, bluza z softshellu albo lekka kurtka puchowa,
• warstwa zewnętrzna – kurtka przeciwdeszczowa lub membranowa, ewentualnie spodnie membranowe.

Zwróć uwagę, by ubrania były szybkoschnące i oddychające. Bawełna w górach to kiepski wybór. Kiedy zamoknie od potu lub deszczu, długo schnie i wychładza ciało. Lepiej sprawdzą się tkaniny techniczne i mieszanki z wełną merino, które odprowadzają wilgoć, grzeją nawet lekko wilgotne i są znacznie lżejsze.

Bezpieczeństwo na szlaku – wyposażenie obowiązkowe

Nawet w słoneczny dzień prosty szlak może zamienić się w problem, jeśli zabraknie Ci światła, mapy albo podstawowej apteczki. Góry to nie miejsce na beztroski minimalizm. Bezpieczeństwo budujesz jeszcze przed wyjściem, kompletując rozsądny zestaw wyposażenia. Wiele z tych rzeczy być może nigdy nie wyjmiesz z plecaka, ale gdy będą potrzebne, uratują Ci zdrowie albo życie.

W Polsce za bezpieczeństwo turystów w górach odpowiadają między innymi TOPR i GOPR. Ratownicy bardzo jasno wskazują, jakie elementy warto mieć zawsze przy sobie. Do najważniejszych należą nawigacja, łączność, światło oraz środki pierwszej pomocy:

• telefon komórkowy z naładowaną baterią,
• aplikacja Ratunek z zapisanymi numerami alarmowymi,
• papierowa mapa Tatr, Beskidów lub innego rejonu, w którym wędrujesz,
• kompas lub turystyczne GPS jako uzupełnienie,
• latarka czołowa i zapasowe baterie,
• apteczka górska z folią NRC,
• gwizdek ratunkowy, który słychać dalej niż głos.

Tak skompletowany zestaw zajmuje niewiele miejsca, a sprawia, że nawet przy złej pogodzie czy niespodziewanym załamaniu sił masz narzędzia, aby wezwać pomoc lub samodzielnie wrócić do cywilizacji.

Nawigacja i elektronika na szlaku

W dobie smartfonów wiele osób ufa wyłącznie aplikacjom. W górach to ryzykowne, bo zasięg potrafi zniknąć na długich odcinkach, a baterie szybciej padają na mrozie. Dlatego papierowa mapa turystyczna powinna być obowiązkowym elementem każdego plecaka. Dobrze, jeśli jest laminowana lub schowana w foliowym etui, które chroni przed deszczem.

Telefon jest nieoceniony do kontaktu z ratownikami, śledzenia prognozy pogody czy nagrywania śladu trasy. Warto zainstalować aplikacje używane w górach i zawczasu ściągnąć mapy offline. Koniecznie zabierz powerbank o pojemności minimum 10 000 mAh, a zimą przyda się nawet większy. Latarka czołowa pozwoli Ci iść bezpiecznie, gdy w górach zastanie Cię zmrok, a obie ręce pozostaną wolne.

Latarkę czołową traktuj jak element wyposażenia, a nie opcję w stylu „może się przyda”. Nawet krótka trasa potrafi się wydłużyć przez kontuzję, korki na łańcuchach czy załamanie pogody.

Jeśli planujesz dłuższe górskie wyprawy, rozważ prosty ręczny GPS turystyczny. W połączeniu z papierową mapą daje bardzo bezpieczny zestaw. Elektronika jest tylko wsparciem, a nie zastępstwem zdrowego rozsądku i umiejętności czytania terenu.

Apteczka górska i ochrona przed warunkami

W górach nawet niewielkie skaleczenie, odcisk czy skręcenie kostki mogą szybko urosnąć do poważnego problemu. Dlatego w plecaku wydziel kieszeń na apteczkę. Minimalny zestaw rekomendowany przez GOPR i ratowników górskich obejmuje nie tylko plastry, ale również bandaże, środki odkażające i folię termiczną.

Do apteczki spakuj następujące elementy, traktując je jako standard, a nie luksus:

• plastry z opatrunkiem w kilku rozmiarach,
• mały plaster na rolce,
• bandaże elastyczne i klasyczne,
• jałowe kompresy,
• małą buteleczkę środka do odkażania ran,
• chustę trójkątną do usztywnienia kończyny,
• rękawiczki jednorazowe,
• folię NRC jako ochronę przed wychłodzeniem,
• leki przeciwbólowe i przeciwgorączkowe,
• leki, które przyjmujesz na stałe.

Oprócz apteczki zadbaj o ochronę przed słońcem i wiatrem. W każdym sezonie przyda się krem z filtrem UV, najlepiej SPF 30 lub 50, oraz pomadka ochronna do ust. Wysoko w Tatrzańskim Parku Narodowym promieniowanie jest zdecydowanie silniejsze niż w mieście, a skóra szybciej się przypala. Zimą dochodzi do tego wiatr i mróz, dlatego wybierz tłustsze kremy ochronne.

Folię NRC miej zawsze na wierzchu apteczki. W sytuacji awaryjnej liczy się czas, a nie długie przekopywanie plecaka.

Co zabrać w góry latem

Letnia wyprawa w góry kusi wizją lekkiego plecaka i krótkich spodenek. Tymczasem wyżej na grani potrafi być chłodno, a burza może przyjść w ciągu kilkunastu minut. Latem musisz połączyć przewiewną odzież, dobrą ochronę przeciwsłoneczną i zabezpieczenie przed deszczem. Zwróć również uwagę na odpowiednie nawodnienie, bo wysiłek w upale szybciej męczy.

W cieplejszych miesiącach turystyczny ruch w rejonach takich jak Tatry czy Pieniny jest znacznie większy. To oznacza dłuższe postoje na trudniejszych odcinkach i większą ekspozycję na słońce. Dlatego letnia lista rzeczy w góry obejmuje nie tylko koszulki i krótkie spodenki, ale także lekką bluzę, kurtkę przeciwdeszczową i czapkę.

Ubranie na górskie lato

W letnim plecaku odzież nie powinna zajmować zbyt dużo miejsca. Postaw na materiały syntetyczne lub mieszanki z wełną merino. Lekka koszulka techniczna, długie spodnie z możliwością odpięcia nogawek i cienka bluza z długim rękawem sprawdzą się o wiele lepiej niż bawełniany t shirt i dresy.

Kompletując ubrania na lato, zwróć uwagę na kilka elementów, które często są pomijane, a mocno wpływają na komfort:

• nakrycie głowy – czapka z daszkiem, kapelusz trekkingowy albo chusta wielofunkcyjna,
• lekkie spodnie z szybkoschnącego materiału, ewentualnie z odpinanymi nogawkami,
• co najmniej jedna para długich spodni w razie ochłodzenia,
• cienka bluza lub polar na poranki i wieczory,
• lekka kurtka przeciwdeszczowa, najlepiej z membraną,
• oddychające skarpety trekkingowe oraz para zapasowa.

Buty na lato nadal powinny być trekkingowe, ale mogą mieć lepszą wentylację i nieco lżejszą konstrukcję. Nie idź w góry w miejskich trampkach ani sandałach, nawet jeśli trasa wydaje się prosta. Mokre kamienie, błoto czy piargi szybko zweryfikują taki wybór. Lekkie sandały trekkingowe to raczej dodatek na kemping czy do schroniska, a nie główne obuwie na szlak.

Ekwipunek letni – ochrona przed słońcem, wodą i głodem

Latem jednym z najważniejszych elementów wyposażenia jest ochrona przeciwsłoneczna. Krem z wysokim filtrem UV, okulary przeciwsłoneczne z odpowiednią kategorią przyciemnienia oraz nakrycie głowy to absolutny standard. Na wysokościach promieniowanie jest dużo silniejsze, a odbijające światło skały i śnieżne płaty wzmacniają ten efekt.

W letnim plecaku powinny znaleźć się także odpowiednie ilości płynów i prowiantu. Przy intensywnym wysiłku w upale łatwo o odwodnienie i spadki energii. Zadbaj o zestaw produktów, które można szybko wyjąć i zjeść w trakcie krótkiego postoju:

• woda w butelkach lub bukłaku – minimum 2 litry na osobę na cały dzień,
• napój izotoniczny lub elektrolity do rozpuszczenia w wodzie,
• batony zbożowe i energetyczne,
• bakalie, orzechy, suszone owoce,
• kanapki lub lekkie wrapy,
• porcja czekolady na „nagrodę” po trudnym podejściu.

W Tatrach i innych parkach narodowych nie znajdziesz koszy na śmieci na szlaku. Wszystko, co zjesz, musisz znieść z powrotem. Włóż do plecaka kilka woreczków foliowych lub materiałowy worek, do którego schowasz odpadki po przekąskach. Nawet skórka banana czy ogryzek jabłka nie powinny lądować w kosodrzewinie, bo zaburzają naturalne zachowania zwierząt i zanieczyszczają szlak.

Co zabrać w góry zimą

Zima to zupełnie inna bajka. Śnieg, lód, mróz i krótszy dzień sprawiają, że sprzęt oraz odzież muszą być bardziej dopracowane. Z jednej strony chcesz się chronić przed wychłodzeniem, z drugiej – unikać przegrzewania i przepocenia. Zimowy ekwipunek w góry wymaga szczególnie przemyślanego podejścia do warstw i sprzętu przeciwpoślizgowego.

Góry zimą są piękne, ale wymagające. W wyższych partiach Tatr pojawia się realne ryzyko lawin, a nawet w łagodniejszych Beskidach oblodzone szlaki potrafią być bardzo zdradliwe. Dlatego do podstawowego wyposażenia musisz dołożyć ciepłe ubrania, termos, raki lub raczki i dobre rękawice.

Odzież i obuwie na zimową wędrówkę

Zimą system „na cebulkę” staje się absolutnym standardem. Musisz mieć możliwość szybkiego zdjęcia jednej warstwy na podejściu i natychmiastowego dołożenia jej na postoju. Bielizna termiczna, gruby polar lub softshell i kurtka zimowa z membraną tworzą skuteczną barierę przed mrozem i wiatrem.

Przy kompletowaniu zimowego stroju zadbaj o każdy fragment ciała. Najczęściej marzną palce rąk, stopy i twarz, dlatego nie oszczędzaj na dodatkach. W Twoim zimowym plecaku powinny znaleźć się między innymi:

• zestaw bielizny termoaktywnej – góra i dół,
• ciepły polar, sweter z wełny merino lub softshell,
• kurtka puchowa lub membranowa zimowa,
• spodnie zimowe, najlepiej z membraną,
• czapka, komin lub kominiarka,
• kilka par rękawiczek o różnej grubości,
• skarpetki zimowe, najlepiej wełniane,
• stuptuty chroniące przed śniegiem,
• tłusty krem ochronny do twarzy oraz krem z filtrem UV.

Buty zimowe muszą być wyższe, lepiej ocieplone i mieć podeszwę, która dobrze współpracuje z rakami lub raczkami. Model z membraną, wysoką cholewką i sztywniejszą podeszwą sprawdzi się w trudniejszych warunkach. Jeśli planujesz wyprawy w wyższe partie Tatr, wybierz obuwie kompatybilne z rakami koszykowymi lub półautomatycznymi.

Sprzęt zimowy – raki, raczki, kijki trekkingowe i termos

Zimą górski szlak wygląda inaczej niż na mapie. Śnieg zasypuje kamienie, krawędzie ścieżek i oznaczenia, lód pojawia się w najmniej spodziewanych miejscach. Dlatego sprzęt antypoślizgowy nie jest dodatkiem, ale ważnym elementem bezpieczeństwa. Do tego dochodzi termos z gorącym napojem, który w mroźny dzień potrafi dodać sił psychicznie i fizycznie.

Dobierając sprzęt na zimowe wyjście, zastanów się, gdzie konkretnie idziesz. Inne wyposażenie weźmiesz na zimowy spacer w Beskidzie Żywieckim, inne na ambitną wyrypę w Tatry Wysokie. W Twoim plecaku mogą się znaleźć między innymi:

• raczki – elastyczne nakładki z kolcami na mniej strome, oblodzone szlaki,
• raki – solidne, metalowe zęby na wymagające trasy w wysokich górach,
• czekan turystyczny – przydatny na stromych podejściach i zejściach,
• kijki trekkingowe z zimowymi talerzykami,
• gogle narciarskie lub okulary lodowcowe,
• termos z ciepłą, słodką herbatą,
• zapasowy komplet rękawic i skarpet,
• koc termiczny lub dodatkowa folia NRC.

Termos w górach zimą to nie luksus, tylko bardzo praktyczny element ekwipunku. Gorący napój nie tylko rozgrzewa, ale też zachęca do regularnego nawadniania, co zimą łatwo zaniedbać. Z kolei kijki trekkingowe pomagają utrzymać równowagę na śniegu i odciążają stawy kolanowe zarówno na podejściach, jak i zejściach.

Zimą za każdym razem oceniaj szlak krytycznie. Jeśli nie masz doświadczenia w chodzeniu w rakach, lawinowe komunikaty są wysokie, a pogoda niepewna, wybierz łatwiejszą trasę lub zrezygnuj z wyjścia.

Nocleg w górach – co spakować pod namiot lub do schroniska

Górska przygoda bardzo często nie kończy się po jednym dniu. Jeśli planujesz nocleg, musisz przemyśleć, czy zatrzymasz się w schronisku, czy wybierasz biwak w terenie w miejscach do tego przeznaczonych. Namiot, śpiwór i karimata to zupełnie inne obciążenie niż lekki plecak na jeden dzień. W zamian zyskujesz niezależność i możliwość nocowania bliżej natury.

Nawet jeśli wybierasz klasyczne schronisko w Tatrach lub Beskidach, warto dorzucić do plecaka kilka drobiazgów, które podniosą komfort odpoczynku. W zatłoczonej sali wieloosobowej przydają się stopery, opaska na oczy i cienki śpiwór lub wkładka, która podnosi higienę snu. Schroniska różnią się standardem, ale w każdym z nich docenisz własny ręcznik szybkoschnący i podstawowe środki higieny.

Biwak w terenie – namiot, śpiwór, kuchnia polowa

Jeśli wybierasz się na wielodniową wędrówkę i planujesz biwaki, komplet sprzętu rozrasta się mocno. Potrzebujesz nie tylko plecaka i ubrania, ale też „mobilnego domu”. Namiot, śpiwór, mata i kuchenka turystyczna muszą być jednocześnie lekkie i wystarczająco trwałe, aby poradzić sobie z górskimi warunkami.

Na biwak w górach dobrze jest zabrać zestaw, który składa się z kilku grup sprzętu. Najważniejsze z nich to:

• namiot trekkingowy o odpowiedniej wodoodporności,
• śpiwór dopasowany do przewidywanych temperatur,
• karimata, mata samopompująca lub lekki materac,
• kuchenka turystyczna na kartusze gazowe,
• lekka menażka, kubek i sztućce turystyczne,
• żywność liofilizowana i szybkie przekąski,
• filtr do wody lub tabletki uzdatniające,
• worki na śmieci, aby po sobie posprzątać.

Przy wyborze śpiwora zwróć uwagę na temperatury podane przez producenta. Najważniejsza jest temperatura komfortu, która mówi, przy jakim mrozie przeciętna osoba będzie mogła spać bez wyraźnego dyskomfortu. Modele zimowe mają często T limit w okolicach minus kilkunastu stopni. Lżejszy śpiwór letni wystarczy w cieplejszych miesiącach, szczególnie jeśli nocujesz w schroniskach.

Nie pij wody prosto z górskiego strumienia. Nawet krystalicznie czysta woda może zawierać mikroorganizmy wywołujące ostre problemy żołądkowe. Filtr turystyczny lub tabletki uzdatniające są lekkie, a potrafią oszczędzić Ci wielu kłopotów.

Komfort w schronisku i na dłuższym wyjeździe

Jeśli planujesz noclegi w schroniskach, nie musisz dźwigać namiotu czy kuchenki. Za to warto pomyśleć o rzeczach, które zwiększą komfort po całym dniu na szlaku. Saszetka z kosmetykami, ręcznik szybkoschnący, klapki pod prysznic i ubranie „do schroniska” szybko okażą się nieocenione. Miękka bluza, lekkie spodnie i wygodne buty na zmianę dają stopom odpocząć po całym dniu marszu w butach trekkingowych.

Na dłuższy wyjazd w góry dobrze mieć też mały zestaw „naprawczy”. W kilku gramach zmieścisz drobiazgi, które w razie potrzeby uratują sprzęt i ubrania:

• taśma naprawcza lub fragment srebrnej taśmy klejącej,
• igła i nitka do zszycia odzieży,
• zapasowe sznurówki do butów trekkingowych,
• kilka plastikowych woreczków na mokre rzeczy,
• niewielki multitool lub scyzoryk.

Dodatkowo możesz zabrać książkę, czytnik, mały notes albo ulubioną talię kart. Wieczory w schronisku czy namiocie potrafią być bardzo przyjemne, gdy masz coś, co pozwala się zrelaksować. Góry to nie tylko marsz, ale też czas na odpoczynek, rozmowy i ciche patrzenie na otoczenie.

Co warto zapamietać?:

• Podstawowy niezbędnik na każdą porę roku: dopasowany plecak trekkingowy (15–25 l lato 1 dzień, 25–35 l zima 1 dzień, 35–50 l weekend, 50–70+ l trekking), wygodne rozchodzone buty trekkingowe (często 0,5–1 rozmiaru większe), system odzieży warstwowej, kurtka przeciwdeszczowa/membranowa, czapka i rękawiczki, mapa papierowa + telefon z aplikacją górską, powerbank ≥10 000 mAh, czołówka, apteczka z folią NRC, woda i kaloryczne przekąski, dokumenty i gotówka.
• Bezpieczeństwo: zawsze telefon z aplikacją Ratunek, papierowa mapa + kompas/GPS, czołówka z zapasem baterii, gwizdek, rozbudowana apteczka (plastry, bandaże, kompresy, środek odkażający, chusta trójkątna, rękawiczki, leki, folia NRC), krem z filtrem UV (SPF 30–50) i ochrona ust; elektronika to wsparcie, nie zastępstwo umiejętności nawigacji.
• Lato w górach: lekkie, szybkoschnące ubrania techniczne (koszulka, spodnie z odpinanymi nogawkami, cienka bluza, lekka kurtka przeciwdeszczowa), nakrycie głowy, okulary przeciwsłoneczne, minimum 2 l wody + izotoniki/elektrolity, szybkie przekąski (batony, orzechy, suszone owoce, kanapki), obowiązek znoszenia wszystkich śmieci ze szlaku.
• Zima w górach: pełny system „na cebulkę” (bielizna termiczna, gruby polar/softshell, kurtka zimowa z membraną lub puchowa, spodnie z membraną), ciepła czapka, komin/kominiarka, kilka par rękawic, wełniane skarpety, stuptuty, tłusty krem ochronny + UV, wysokie buty z membraną i sztywną podeszwą, sprzęt antypoślizgowy (raczki na łatwiejsze, raki + ewentualnie czekan na trudniejsze trasy), kijki trekkingowe, termos z gorącym napojem, zapasowe rękawice i skarpety.
• Noclegi: pod namiot – lekki namiot trekkingowy, śpiwór dobrany do temperatury komfortu, mata/karimata, kuchenka na kartusze, menażka, filtr do wody/tabletki, liofilizaty, worki na śmieci; w schronisku – ręcznik szybkoschnący, klapki, kosmetyczka, ubranie „do schroniska”, mały zestaw naprawczy (taśma, igła i nitka, zapasowe sznurówki, woreczki, multitool) oraz drobne rzeczy na wieczór (książka, karty, notes).