Planujesz wyjazd na Sardynię i nie wiesz od czego zacząć zwiedzanie wyspy. Z tego artykułu dowiesz się, co zobaczyć na Sardynii, gdzie są najpiękniejsze plaże, widoki, wąwozy, jaskinie i jakie trasy podróży warto ułożyć, żeby naprawdę wykorzystać czas.
Sardynia – co zobaczyć?
Sardynia to druga co do wielkości włoska wyspa, która łączy w sobie śnieżnobiałe plaże, wyspy i archipelagi, surowe góry Gennargentu, głębokie kaniony jak Gola su Gorropu, jaskinie nad morzem oraz tajemnicze nuragi. Wyspa ma klimat śródziemnomorski z bardzo ciepłym i suchym latem, łagodną zimą oraz długą, słoneczną wiosną i jesienią, dlatego najlepszy okres podróży to maj–czerwiec i wrzesień–październik, natomiast w lipcu i sierpniu panuje wysoki sezon z największymi upałami i tłumami.
W tekście znajdziesz podział na regiony – północ, wschodnie wybrzeże, południe i zachód – oraz opis gór, wąwozów, jaskiń, najciekawszych zabytków nuragicznych i propozycje praktycznych planów podróży na 5, 7 i 14 dni, które pozwolą połączyć plaże z aktywnym zwiedzaniem.
Sardynia ma powierzchnię około 24 000 km², ponad 1800 km linii brzegowej, a w tym artykule znajdziesz opisy co najmniej 15 plaż i zatok, 4 jaskiń i klifów oraz ponad 10 historycznych miejscowości i zabytków.
Najpiękniejsze plaże i archipelagi
Sardyńskie plaże są bardzo zróżnicowane – od drobnego, białego piasku w stylu „europejskich Malediwów”, przez plaże ze śnieżnobiałymi, wypolerowanymi kamykami jak Cala Mariolu, aż po unikalny piasek kwarcowy Is Arutas, który przypomina maleńkie ziarenka ryżu. Woda jest niemal wszędzie krystalicznie czysta i przy bezwietrznej pogodzie przyjmuje intensywny turkusowy lub szmaragdowy odcień, natomiast poziom zagospodarowania bywa skrajnie różny – od luksusowych, w pełni zorganizowanych plaż na Costa Smeralda, po kompletnie dzikie zatoczki dostępne tylko łodzią.
Najłatwiej wybrać region na plażowanie, patrząc na charakter wybrzeża:
- Północ – rejon Stintino, Archipelag La Maddalena i Costa Smeralda to biały piasek, najbardziej szmaragdowa woda, luksusowe kurorty i bardzo dobra infrastruktura, ale też spore tłumy w sezonie.
- Wschód – Zatoka Orosei z plażami Cala Goloritzé, Cala Mariolu i Cala Luna oferuje dzikie krajobrazy, wysokie klify i zatoki dostępne pieszo lub łodzią, z ograniczoną infrastrukturą.
- Południe – pas od Villasimius po Chia i Costa Rei to szerokie, piaszczyste plaże, wydmy, świetne warunki do sportów wodnych i wygodny dojazd z Cagliari.
- Zachód – w rejonie półwyspu Sinis i Costa Verde dominują surowe klify, fale, plaże z kwarcem w Is Arutas, historyczne Tharros oraz znacznie mniej turystów.
Folię na siedzeniach w aucie i lekkie torby plażowe przygotuj szczególnie wtedy, gdy zatrzymujesz się na wielu plażach jednego dnia – piasek na Sardynii, zwłaszcza drobny i kwarcowy, przenosi się wszędzie i trudno się go pozbyć bez dobrej organizacji.
Północ sardynii – la pelosa, archipelag la maddalena, costa smeralda
Północ wyspy to najbardziej „pocztówkowy” fragment Sardynii – od półwyspu Stintino z plażą La Pelosa, przez Archipelag La Maddalena, aż po luksusową Costa Smeralda z centrum w Porto Cervo. Jako punkty przylotu lub wjazdu najwygodniej traktować Alghero na zachodzie i Olbię na wschodzie, które mają lotniska i porty promowe. Klimat turystyczny północy to mieszanka dzikiej przyrody, prestiżowych marin, drogich restauracji oraz bardzo intensywnego sezonu letniego, gdy ceny rosną, a rezerwacje trzeba robić z wyprzedzeniem.
- La Pelosa (Stintino) – wyjątkowa, płytka laguna z drobniutkim, białym piaskiem i bajecznie błękitną wodą, na końcu półwyspu Stintino, około 50 km od lotniska w Alghero, co przekłada się na mniej więcej 1 godzinę jazdy samochodem. W sezonie letnim wstęp jest limitowany, wymaga wcześniejszej rezerwacji online i opłaty, przy plaży działa parking płatny (ok. 1,5–2 euro za godzinę) oraz bary i toalety, natomiast typ plaży to miejska, dość zatłoczona, ale z pełną infrastrukturą, najlepsza na wizytę od wczesnego ranka do około południa.
- Archipelag La Maddalena (Palau – Isola La Maddalena, Caprera, Spargi, Budelli, Santa Maria) – to morski park narodowy z około 60 wyspami i wysepkami, słynący z turkusowej wody i małych plaż, do którego dopłyniesz promem samochodowym z Palau na wyspę La Maddalena w około 20 minut, albo w formie całodniowego rejsu katamaranem czy łodzią motorową. W sezonie warto wykupić wycieczkę z Palau z wyprzedzeniem i zarezerwować cały dzień (8–9 godzin), na większości plaż brak infrastruktury, a sam archipelag jest częściowo objęty restrykcjami, dlatego sprawdź zasady kotwiczenia i zejść na ląd przed rejsem.
- Costa Smeralda (Porto Cervo, Phi Beach, plaże Capriccioli, del Principe) – najbardziej prestiżowy fragment wybrzeża, około 30 km od lotniska w Olbii, co zajmuje 35–40 minut samochodem, z bardzo dobrą siecią parkingów (często płatnych) oraz świetnie rozwiniętymi usługami. Typowe plaże to małe zatoczki z jasnym piaskiem i szmaragdową wodą, częściowo z leżakami i beach barami, częściowo dzikie, a wizytę najlepiej zaplanować na 3–5 godzin rano lub po południu, unikając środka dnia w szczycie sezonu, gdy ruch na drogach i ceny osiągają najwyższy poziom.
Na północ najłatwiej dostać się samolotem na lotniska Alghero lub Olbia, a wynajęte auto odebrać bezpośrednio przy terminalu. Do La Pelosa prowadzi dobra szosa z Alghero przez Stintino z możliwością zaparkowania na kilku oficjalnych parkingach, choć w sierpniu przydaje się rezerwacja transferu autobusem z Alghero, który kursuje na trasie miasto–Stintino–La Pelosa i pozwala uniknąć problemów z miejscem.
wschodnie wybrzeże – zatoka orosei, cala goloritze, cala luna, cala mariolu
Wschodnie wybrzeże, zwłaszcza Golfo di Orosei, to zupełnie inne oblicze Sardynii – strome wapienne ściany, skalne iglice, brak zabudowy, szmaragdowe zatoki i plaże schowane między klifami. Większość z nich leży na terenie Parco Nazionale del Golfo di Orosei e Gennargentu, a dostęp bywa ograniczony: część plaż osiągniesz tylko łodzią z Cala Gonone lub Marina di Orosei, inne wymagają kilku godzin trekkingu po kamienistych szlakach.
- Zatoka Orosei (Golfo di Orosei) – rozległa, chroniona zatoka między rejonem Ogliastra a masywem Supramonte, słynąca z wysokich klifów, jaskiń morskich i dzikich plaż. Najwygodniejszy dostęp do zatoki zapewniają port w Cala Gonone (ok. 110 km od Olbii, 2–2,5 godziny jazdy autem) oraz Marina di Orosei, skąd wypływają rejsy całodniowe i mniejsze łodzie. W sezonie letnim ruch bywa duży, dlatego na rejs warto przeznaczyć pełne 8 godzin i wykupić bilet dzień lub dwa wcześniej.
- Cala Goloritzé – jedna z ikon Sardynii, ukryta w skałach plaża z lazurową wodą u podnóża ogromnej wapiennej iglicy, położona w południowo wschodniej części Golfo di Orosei. Najpopularniejszy sposób dotarcia to pieszy szlak z płaskowyżu Altopiano del Golgo powyżej miejscowości Baunei – zejście zajmuje około 1 godziny 45 minut, szlak jest stromy, kamienisty i wymaga butów trekkingowych, powrót pod górę jest bardziej męczący i trwa około 2–2,5 godziny. Przy wejściu pobierana jest opłata i limitowana liczba osób, w sezonie plaża jest bardzo oblegana między 11 a 15, dlatego najlepiej wyruszyć o świcie albo zjechać tu łodzią z Cala Gonone (rejs ok. 1,5–2 godziny z innymi przystankami).
- Cala Luna – piaszczysto-żwirowa plaża z charakterystycznymi jaskiniami w ścianie klifu, idealnymi na cień i zdjęcia, leżąca mniej więcej w połowie drogi między Cala Gonone a Baunei. Możesz dopłynąć tu łodzią z Cala Gonone w około 40 minut lub dojść pieszo jednym z długich szlaków (3–4 godziny marszu, miejscami trudnych i niezalecanych latem przy mocnym słońcu). W szczycie sezonu pojawiają się tu tłumy pasażerów z rejsów, dlatego najlepiej wybrać poranek lub późne popołudnie, gdy odpływa większość statków.
- Cala Mariolu – plaża znana z śnieżnobiałych, wypolerowanych przez morze kamyków i przejrzystej wody, jedna z najczęściej fotografowanych zatok Zatoki Orosei. Do Cala Mariolu najwygodniej dopłynąć łodzią z Cala Gonone, Arbatax lub Santa Maria Navarrese – typowy rejs trwa cały dzień z kilkoma przystankami i godziną–dwiema postoju w tej zatoce. Istnieje też trudny szlak pieszy, wymagający dobrego przygotowania i doświadczenia w terenie skalistym, dlatego większość turystów wybiera łódź. W lipcu i sierpniu plaża jest mocno oblegana w godzinach 11–15, ale za to wcześnie rano i pod wieczór robi niesamowite wrażenie przy niższym słońcu.
Zorganizowane rejsy łodzią z Cala Gonone lub Marina di Orosei pozwalają w jeden dzień zobaczyć kilka plaż i jaskiń (np. Grotta del Bue Marino), jednak są silnie uzależnione od warunków morskich – przy zbyt dużej fali lub silnym wietrze wyjścia zostają odwołane, dlatego przed wyjazdem musisz sprawdzić prognozę wiatru i komunikaty armatorów.
południowe plaże – villasimius, porto giunco, chia, costa rei
Południowa Sardynia to przede wszystkim szerokie, piaszczyste plaże, popularne kurorty i świetne warunki do windsurfingu, kitesurfingu i nurkowania. Od Cagliari na wschód ciągną się plaże Poetto, Villasimius i Capo Carbonara, a na zachód od stolicy rozciągają się wydmowe odcinki w stronę Chia. Dalej na wschód niezwykle malownicza jest linia Costa Rei, z łagodnym zejściem do morza i złotym piaskiem idealnym dla rodzin z dziećmi.
- Villasimius i Capo Carbonara – znany kurort około 55 km na wschód od Cagliari, do którego dojedziesz autem w 1 godzinę drogą lokalną wzdłuż wybrzeża. W granicach parku morskiego Capo Carbonara znajdują się takie plaże jak Spiaggia di Porto Giunco czy Spiaggia di Santo Stefano, z dużymi parkingami płatnymi w sezonie i licznymi beach barami. Najlepiej przyjechać tu rano, skorzystać z szerokich plaż i przejść na krótki spacer widokowy pod wieżę Torre di Porto Giunco, a po południu przenieść się na spokojniejszą zatoczkę przy Capo Carbonara.
- Porto Giunco (Villasimius) – jedna z najbardziej znanych plaż południa, oddalona o około 50 minut jazdy od Cagliari (trasa ok. 50 km). Tuż za pasmem wydm leży słone jezioro Notteri, gdzie często można obserwować flamingi, a przy samej plaży działa duży parking sezonowy, bary, wypożyczalnie leżaków oraz szkółki sportów wodnych. Najlepszy czas wizyty to wczesny poranek, gdy plaża jest jeszcze pusta, lub popołudnie po 16, kiedy robi się mniej tłoczno, a kolory światła pięknie podkreślają turkus morza.
- Chia (Su Giudeu, Cala Cipolla, Capo Spartivento) – rejon plażowy około 55 km na południowy zachód od Cagliari (ponad 1 godzina jazdy), uchodzący za najpiękniejszy fragment wybrzeża na południu. Piasek jest drobny i jasny, morze przejrzyste, a otoczenie tworzą wydmy, śródziemnomorska makia i stare hiszpańskie wieże obronne. Parkingi są płatne i w szczycie sezonu szybko się zapełniają, ale przy Cala Cipolla czy Su Giudeu znajdziesz bary, prysznice i wypożyczalnie leżaków. Warto przyjechać tu wczesnym rankiem lub poczekać na zachód słońca, a w ciągu dnia wybrać się na krótki spacer na cyplu Capo Spartivento z latarnią zaadaptowaną na butikowy hotel.
- Costa Rei – długi, piaszczysty odcinek wybrzeża ok. 70 km na wschód od Cagliari (1 godzina 15 minut jazdy), oceniany przez wielu jako idealny kompromis między spokojem a dobrą infrastrukturą. Przy głównej plaży Costa Rei oraz przy Spiaggia di Scoglio di Peppino znajdują się wygodne parkingi, wypożyczalnie sprzętu i bary, a dojazd z Cagliari jest prosty drogą SS125. Najlepszy moment na wizytę to poranek lub wczesne popołudnie, gdy słońce pięknie oświetla skały i piasek, a wiatr nierzadko sprzyja amatorom surfingu.
W szczycie sezonu południowe plaże bywają mocno zatłoczone, a przy popularnych miejscach jak Porto Giunco czy Chia występują problemy z parkowaniem, dlatego nie przyjeżdżaj tu „na styk czasowy” i zawsze licz się z koniecznością dojścia z dalszego parkingu kilkanaście minut pieszo.
zachodnie wybrzeże i sinis – spiaggia di is arutas, pan di zucchero, nebida
Zachód Sardynii jest znacznie surowszy niż inne części wyspy – zamiast szerokich plaż dominują tu klify, fale, dzikie wydmy i postindustrialne krajobrazy. W rejonie półwyspu Sinis leży unikalna Spiaggia di Is Arutas z piaskiem kwarcowym, a dalej na południe, w okolicach Costa Verde i Nebida, zobaczysz monumentalną skałę Pan di Zucchero, dawne kopalnie oraz port przeładunkowy Porto Flavia. W okolicy Capo Sinis znajdują się też ruiny antycznego miasta Tharros, które łączą odpoczynek na plaży z historią.
- Spiaggia di Is Arutas (półwysep Sinis) – plaża znana z niezwykłego, kwarcowego piasku przypominającego drobny ryż, położona około 20 km na zachód od Oristano, co przekłada się na 30–35 minut jazdy autem. Najbliższe miasteczko to Cabras, które dobrze sprawdza się jako baza wypadowa, przy samej plaży znajdują się sezonowe bary, toalety i spory parking płatny w sezonie. Do zejścia na plażę prowadzą drewniane kładki, a na miejscu nie ma leżaków, dlatego zabierz mata lub ręcznik. Plaża nie wymaga większego wysiłku, ale fale bywają tu wyższe niż na południu wyspy.
- Pan di Zucchero (rejon Nebida i Masua) – monumentalna wapienna „kostka cukru” o wysokości ok. 133 m, wynurzająca się z morza u wybrzeży dawnego zagłębia górniczego. Najbliższe miejscowości to Nebida i Masua, oddalone około 80 km od Cagliari, czyli mniej więcej 1,5 godziny jazdy samochodem. Z punktu widokowego Belvedere di Nebida prowadzi krótki spacer ścieżką wzdłuż klifów do pozostałości starych zakładów, natomiast do zatoki w Masua z plażą i widokiem na skałę schodzisz po kilkudziesięciu schodach. Parking jest przy drodze, częściowo bezpłatny, a przy samej plaży działa bar w sezonie.
- Nebida i Porto Flavia (klify, przemysłowe dziedzictwo) – w rejonie Nebida znajdziesz kilka tarasów widokowych na klify i Pan di Zucchero, a także wejście do spektakularnego Porto Flavia, dawnego portu przeładunkowego wydrążonego w pionowej skale. Dojście od parkingu wymaga krótkiego spaceru po ścieżce i kilku schodach, a zwiedzanie odbywa się tylko z przewodnikiem, trwa ok. 1 godziny. Samochód najwygodniej zostawić na oficjalnym parkingu przy kasach biletowych, a teren nie jest trudny technicznie, chociaż w tunelach przydaje się kurtka i wygodne buty.
Kompleks archeologiczny Tharros na końcu półwyspu Sinis położony jest kilka minut jazdy autem od plaż San Giovanni di Sinis i Is Arutas, dlatego łatwo połączyć zwiedzanie ruin (2–3 godziny) z odpoczynkiem na plaży w ramach jednej całodniowej wycieczki z bazy w Oristano lub Cabras.
Najważniejsze punkty widokowe, wąwozy i jaskinie
Sardynia to nie tylko morze – środek wyspy tworzą góry Gennargentu, surowe masywy Supramonte i głębokie kaniony jak Gola su Gorropu, a w wapiennych klifach kryją się spektakularne jaskinie, w tym morska Grotta di Nettuno przy Capo Caccia czy podziemna Grotta Is Zuddas na południu. To idealny teren dla miłośników trekkingu, wspinaczki, spacerów po punktach widokowych i lekkiej speleologii.
Przed wyjściem na szlaki lub wejściem do jaskiń zawsze musisz sprawdzić aktualne warunki pogodowe, poziom wody, ewentualne ograniczenia wejścia i wysokość opłat, ponieważ część atrakcji jest okresowo zamykana lub wymaga rezerwacji przewodnika.
kaniony i masywy górskie – gola di gorropu, gennargentu, supramonte
Wewnętrzna Sardynia to świat kamienia, dębów i skalnych płaskowyżów – tereny Gennargentu, masywu Supramonte i wąwozu Gola su Gorropu należą do najciekawszych przyrodniczo miejsc w całej Italii. Szlaki mają różny stopień trudności – od rodzinnych podejść z łagodnym przewyższeniem, po wymagające trekkingi z odcinkami po głazach, drewnianych drabinkach i stromych ścieżkach. Wiele punktów startowych leży w rejonie miejscowości Dorgali, Cala Gonone, Oliena i górskich hoteli takich jak Hotel Silana przy słynnej drodze SS125.
- Gola di Gorropu (Gola su Gorropu) – jeden z najgłębszych kanionów w Europie, ze ścianami dochodzącymi do 400–500 m wysokości i najwęższym miejscem zwężającym się do mniej niż 5 m, leżący na terenie parku narodowego Parco Nazionale del Golfo di Orosei e Gennargentu. Najpopularniejszy szlak zaczyna się przy Hotelu Silana na 183 km drogi SS125 (ok. 2 godziny jazdy od Olbii), gdzie możesz zaparkować bezpłatnie. Wejście w dół do wąwozu zajmuje 2–2,5 godziny, szlak jest stromy, kamienisty i wymaga butów trekkingowych oraz kijków, natomiast na dnie kanionu obowiązuje bilet wstępu, a bardziej wymagające odcinki mogą wymagać kasku. Cała wycieczka zabiera zwykle 6–8 godzin (tam i z powrotem), choć proste dojście jeepem do punktu bliżej dna wąwozu skraca marsz do około 50 minut.
- Gennargentu – najwyższe góry Sardynii z kulminacją Punta La Marmora (1834 m n.p.m.), rozciągające się na wschód od centralnej części wyspy. Teren to mieszanka szerokich płaskowyżów i kopulastych szczytów, z trasami o umiarkowanej trudności, gdzie najpopularniejsze całodniowe wędrówki trwają od 4 do 7 godzin. W wielu miejscach można dojechać autem wysoko, a jako bazy wypadowe sprawdzają się miasteczka Fonni, Desulo czy okolice Monte Spada. Obowiązkowe są solidne buty, kurtka przeciwwiatrowa i mapa, a zimą zdarza się śnieg.
- Supramonte (w tym Monte Tiscali i Villagio Tiscali) – rozległy masyw krasowy, nad którym rozciągają się wapienne płyty, wąskie doliny i zagubione wioski. W dolinie Valle di Lanaitho znajdują się ogromne groty z białymi naciekami, a na szczycie Monte Tiscali na wysokości około 515 m skrywa się prehistoryczna osada Villagio Tiscali, ukryta w czymś w rodzaju zapadniętego krateru. Szlak z doliny Lanaitho jest średnio trudny, miejscami stromy i kamienisty, wymaga dobrego obuwia, zapasu wody i orientacji w terenie, a cała wycieczka z przerwami zajmuje zwykle 4–6 godzin. Najbliższe bazy to Oliena (z kultowym, artystycznym hotelem Su Gologone) oraz Dorgali.
W górach i kanionach Sardynii koniecznie zabierz dużą ilość wody, nakrycie głowy, krem z filtrem i lekkie jedzenie, ponieważ na większości tras nie ma schronisk ani sklepów, a cień pojawia się tylko w wybranych miejscach.
jaskinie i klify – grotta di nettuno, grotta is zuddas, capo caccia i foradada
Jaskinie Sardynii to efekt działania wody w wapiennych skałach – część z nich jest dostępna od morza, inne od lądu, a niektóre, jak Grotta di Nettuno przy Capo Caccia, łączą obie opcje. Spektakularne klify Capo Caccia czy rejon Foradada zachwycają punktami widokowymi na zachód słońca, natomiast w głębi lądu na południu wyspy warta wizyty jest jaskinia Grotta Is Zuddas słynąca z heliktytów.
- Grotta di Nettuno (Grotta Neptuna) – morska jaskinia u stóp klifu Capo Caccia w pobliżu Alghero, z imponującymi stalagmitami i podziemnym jeziorem, do której prowadzą dwa wejścia. Możesz dopłynąć łodzią wycieczkową z portu w Alghero w około 45–60 minut lub zjechać autem na szczyt Capo Caccia i zejść po ok. 650 schodach wykutych w skale (Escala del Cabirol), co zajmuje 15–20 minut w dół i więcej w górę. Zwiedzanie trwa około 30–45 minut z przewodnikiem, jaskinia jest otwierana kilka razy dziennie, obowiązuje bilet wstępu, a rejsy odbywają się tylko przy sprzyjających warunkach na morzu.
- Grotta Is Zuddas – jaskinia w południowo zachodniej części wyspy, w rejonie górniczym, znana z niezwykłych heliktytów, czyli nacieków rosnących w różnych kierunkach. Dojazd prowadzi drogą lokalną z okolic miasta Sant’Anna Arresi, przy wejściu znajduje się parking, kasa i niewielki bar. Zwiedzanie odbywa się tylko z przewodnikiem, grupy są zbierane o określonych godzinach, a standardowa trasa liczy około 500 m i wymaga przejścia po schodach oraz wąskich korytarzach. Wnętrze ma stałą temperaturę około 16 stopni więc wystarczy cienka bluza i wygodne buty.
- Capo Caccia i Foradada – skalisty cypel na zachód od Alghero, znany z latarni morskiej i widowiskowych punktów widokowych jak Belvedere Foradada. Dojedziesz tu autem z Alghero w około 30–40 minut, a po drodze możesz zatrzymać się na kilku tarasach widokowych na klify i morze. Przy sprzyjającej pogodzie to jedno z najpiękniejszych miejsc na zachód słońca na całej Sardynii, a dojście z parkingu na belvedere zajmuje kilka minut po lekkiej, ale skalistej ścieżce.
Planując rejsy do jaskiń morskich zawsze musisz sprawdzić prognozę falowania i siły wiatru, a w samych jaskiniach przygotować się na śliskie schody, miejscami słabsze oświetlenie i konieczność podążania w tempie grupy prowadzonej przez przewodnika.
Zabytki, nuragi i malownicze miasteczka
Dziedzictwo Sardynii to przede wszystkim Nuragi – kamienne wieże sprzed kilku tysięcy lat, tworzące rozległe kompleksy obronno–mieszkalne, oraz pozostałości rzymskich i fenickich miast, jak Tharros czy Nora. Obok nich warto odwiedzić portowe miasta Cagliari, Alghero czy mniejsze, malownicze miejscowości jak Castelsardo, Bosa lub górskie Gairo Vecchio i miasteczka regionu Barbagia, słynącego z tradycyjnej kultury i długowieczności mieszkańców (tzw. Blue Zone).
- Su Nuraxi di Barumini – najlepiej zachowany kompleks nuragiczny Sardynii, wpisany na listę UNESCO, położony w pobliżu miejscowości Barumini, około 60 km na północ od Cagliari (1 godzina jazdy samochodem). Składa się z centralnej wieży i otaczających ją mniejszych budowli oraz pozostałości osady, które zwiedza się wyłącznie z przewodnikiem, zwykle w grupach co 30–60 minut. Na wizytę zaplanuj około 1,5–2 godziny, przy obiekcie znajduje się parking, kasy, toalety i mały bar, a zwiedzanie może wymagać wchodzenia po stromych, kamiennych schodach.
- Tharros (półwysep Sinis) – ruiny starożytnego fenicko–rzymskiego miasta na półwyspie Sinis, niedaleko Oristano, położone malowniczo nad morzem i otoczone punktami widokowymi. Najbliższa miejscowość to San Giovanni di Sinis, gdzie możesz zostawić samochód na parkingu i w kilka minut dojść do wejścia na teren ruin. Zwiedzanie z przewodnikiem lub samodzielne zajmuje 2–3 godziny, a w ramach biletu często można wejść także na pobliską wieżę i do lokalnego muzeum.
- Castelsardo – typowe miasteczko na wzgórzu z imponującym zamkiem Castello dei Doria, położone na północy zachodniej części wybrzeża, około 70 km od portu w Porto Torres. Z drogi wjazdowej rozpościera się widok na kolorowe domy opadające tarasowo ku morzu, a wąskie uliczki prowadzą na szczyt z zamkiem i katedrą. Na zwiedzanie Castelsardo warto przeznaczyć 2–3 godziny, wjechać autem możliwie wysoko i zaparkować przy ulicy lub jednym z niewielkich parkingów.
- Alghero – miasto zwane „Małą Barceloną” ze względu na katalońskie wpływy, malowniczo położone na zachodnim wybrzeżu, z lotniskiem i portem. Historyczne centrum otaczają mury obronne z promenadą, przy wąskich uliczkach znajdziesz kościoły, restauracje, sklepy z wyrobami z korala oraz dojście do portu, z którego wypływają łodzie do Grotta di Nettuno i na mini rejsy. Na spokojne zwiedzanie starówki, spacer murami oraz kawę w jednej z kawiarni potrzebujesz minimum 3–4 godzin, a jako bazę noclegową Alghero warto wybrać na 2–3 noce.
- Gairo Vecchio – opuszczone miasto na wschodniej Sardynii, którego mieszkańców wysiedlono po osuwiskach i powodzi w XX wieku. Leży w górach regionu Ogliastra, około 30 km od Tortolì, i stanowi fascynujący przykład „miasta duchów”, gdzie wciąż stoją pozbawione dachów, popękane domy. Dojazd autem prowadzi krętą drogą, a dojście do centrum dawnej wioski wymaga krótkiego spaceru, chociaż obecnie część terenu bywa objęta zakazem wejścia.
- La Maddalena (miasteczko na wyspie) – główna miejscowość Archipelagu La Maddalena, do której dotrzesz całorocznym promem z Palau w około 20 minut. Miasteczko ma marinę, kameralną starówkę, promenadę i liczne restauracje oraz sklepy, a z samej wyspy można objechać autem malowniczą drogą panoramiczną wzdłuż zatok i plaż. Warto zarezerwować tu minimum pół dnia – po rejsie promem przejść się po centrum, a później podjechać samochodem lub autobusem na jedną z plaż w okolicy.
W miasteczkach takich jak Alghero, Castelsardo, Bosa, Cagliari czy we wsiach regionu Barbagia warto zatrzymać się w małych trattoriach, spróbować lokalnej kuchni (np. malloreddus, jagnięciny, serów owczych) oraz obejrzeć rzemiosło – ręcznie robioną biżuterię, koronki czy produkty z korka, które świetnie nadają się na pamiątki i pozwalają wesprzeć miejscowych rzemieślników.
Jak zorganizować wyjazd na sardynię?
Na Sardynię dotrzesz na dwa główne sposoby – samolotem lub promem z kontynentalnych Włoch. Najpopularniejsze lotniska to Olbia na północnym wschodzie, Cagliari na południu i Alghero na zachodzie, natomiast główne porty promowe obsługujące ruch na wyspę to Porto Torres i Olbia na północy oraz Arbatax i Cagliari na wschodzie i południu, skąd rejsy z Livorno, Genui czy Civitavecchii trwają średnio od 5 do około 11 godzin w zależności od trasy.
- Wynajem samochodu – najlepiej zarezerwować auto z wyprzedzeniem w jednej z większych wypożyczalni przy lotniskach w Olbii, Cagliari lub Alghero, zwracając uwagę na wysokość blokady na karcie, politykę paliwową i możliwość pełnego ubezpieczenia. Po odbiorze dokładnie obejrzyj karoserię i zrób zdjęcia ewentualnych uszkodzeń, bo na wyspie czekają liczne kręte drogi i szutry dojazdowe do plaż.
- Transport publiczny – sieć autobusów i pociągów działa głównie między większymi miastami (Cagliari, Sassari, Olbia, Oristano), natomiast poza sezonem ilość kursów maleje, a wiele plaż i górskich szlaków jest praktycznie niedostępnych bez auta. Na krótkie przejazdy w rejonie stolicy możesz korzystać z lokalnych autobusów, ale w planach objazdu wyspy samochód daje zdecydowanie większą swobodę.
- Stacje samoobsługowe – na wielu sardyńskich stacjach paliw spotkasz tryb SELF, gdzie tankujesz samodzielnie, płacisz kartą w automacie i często blokowana jest z góry określona kwota, a realne zużycie rozlicza się po chwili. W dzień pracują także dystrybutory SERVITO z obsługą, ale bywa, że paliwo jest wtedy trochę droższe.
Przy planowaniu wyjazdu warto wykupić ubezpieczenie podróżne z rozszerzeniem o sporty wodne i trekking oraz sprawdzić regulaminy chronionych plaż takich jak La Pelosa, niektóre zatoki Zatoki Orosei czy strefy parku morskiego na Archipelagu La Maddalena, gdzie w sezonie obowiązują limity wejść, opłaty i zakazy wjazdu prywatnych aut.
Przy planowaniu trasy uwzględnij realne czasy przejazdów drogami regionalnymi, gdzie średnia prędkość często nie przekracza 60–70 km/h, a na krętych odcinkach trzeba dołożyć zapas czasu na postoje, widokowe przerwy i ewentualne remonty – na mapie wszystko wygląda blisko, ale w praktyce trasy bywają znacznie wolniejsze.
Praktyczny plan podróży – trasy 5, 7 i 14 dni
Poniższe propozycje tras uwzględniają różne tempo zwiedzania – od ekspresowego objazdu w 5 dni, przez bardziej zrównoważone 7 dni, aż po 14-dniową podróż pozwalającą naprawdę poczuć różnorodność Sardynii i spokojnie łączyć plaże, góry oraz nuragi.
Trasa 5 dni – ekspresowa północ + wschód: Dzień 1 – przylot do Olbii, odbiór auta, przejazd do Porto Cervo / Cannigione (ok. 30–40 km, 40 minut), popołudniowy spacer po Costa Smeralda i krótki pobyt na plaży Capriccioli. Dzień 2 – całodniowy rejs na Archipelag La Maddalena z Palau (dojazd 25–30 km, ok. 35 min), powrót wieczorem do bazy. Dzień 3 – przejazd na zachód do Stintino (ok. 150 km, 2,5 godziny), plaża La Pelosa w godzinach porannych, po południu przejazd do Alghero (ok. 55 km, 1 godzina) i nocleg w Alghero. Dzień 4 – Capo Caccia i Grotta di Nettuno (trasę Alghero–Capo Caccia ok. 25 km pokonasz w 40 minut), wieczorny spacer po starówce Alghero. Dzień 5 – przejazd na wschód do Cala Gonone (ok. 160–180 km, 3–3,5 godziny), skrócony rejs po Zatoce Orosei na Cala Luna lub Cala Mariolu, późnym wieczorem powrót w stronę Olbii (ok. 1,5–2 godziny, 110 km). Baza noclegowa: pierwsze dwie noce w rejonie Costa Smeralda (Porto Cervo, Cannigione), kolejne dwie w Alghero lub okolicy, ostatnia w okolicach Orosei lub Olbii, jeśli masz poranny lot.
Trasa 7 dni – północ + zachód + krótki środek: Dzień 1 – przylot do Alghero, zwiedzanie miasta, nocleg w okolicy. Dzień 2 – Capo Caccia, Grotta di Nettuno, popołudniowy przejazd panoramiczną drogą do Bosa (ok. 45 km, 1–1,5 godziny) z krótkim spacerem po miasteczku i ewentualną wizytą na zamku, nocleg w Bosa lub Oristano. Dzień 3 – półwysep Sinis, plaża Is Arutas oraz ruiny Tharros (od Oristano ok. 30 km, 40 minut), wieczorem powrót do Oristano / Cabras. Dzień 4 – przejazd na wschód do rejonu Gennargentu i Gola su Gorropu (ok. 130–150 km, 2,5–3 godziny), wejście kanionem od Hotelu Silana (6–8 godzin łącznie), nocleg w okolicach Dorgali lub Cala Gonone. Dzień 5 – rejs z Cala Gonone po Zatoce Orosei (Cala Luna, Cala Mariolu, ewentualnie Cala Goloritzé), wieczorem przejazd do Olbii (ok. 110 km, 1,5–2 godziny) lub Cannigione. Dzień 6 – archipelag La Maddalena (całodniowy rejs) albo plaże Costa Smeralda, nocleg w tej samej bazie. Dzień 7 – krótki wypad do Castelsardo lub Stintino w zależności od lotniska wylotu (od Costa Smeralda do Castelsardo około 90 km, 1,5 godziny; do Stintino ok. 130 km, 2 godziny) i powrót. Baza noclegowa: 2 noce w okolicach Alghero / Oristano, 2 noce przy Orosei / Cala Gonone, 2–3 noce w rejonie Costa Smeralda lub Palau.
Trasa 14 dni – pełna pętla wokół wyspy: Dzień 1–3 – przylot do Cagliari, zwiedzanie stolicy (Castello, Torre dell’Elefante, Bastione di Saint Remy, Nora), plaża Poetto oraz jednodniowy wypad do Villasimius i Capo Carbonara (ok. 55 km, 1 godzina w jedną stronę), baza w Cagliari. Dzień 4–5 – przejazd przez Chia (Strada Panoramica SP71) w kierunku zachodnim, postoje na punktach widokowych, odwiedzenie Porto Flavia, Pan di Zucchero, Nebida (łączny dystans od Cagliari ok. 80–100 km, 1,5 godziny), nocleg w Iglesias lub w okolicy Costa Verde, następnego dnia plaże Dune di Piscinas albo Portixeddu. Dzień 6–7 – rejon Oristano, Sinis (Is Arutas, Tharros), przejazd dalej do Bosa i nocleg, następnie Alghero z Capo Caccia i Grotta di Nettuno (od Oristano do Alghero ok. 160 km, 2,5–3 godziny). Dzień 8–9 – północ zachodnia i północ wschodnia: Stintino i La Pelosa (ok. 55 km z Alghero, 1 godzina), następnie przejazd do rejonu Santa Teresa di Gallura, Costa Paradiso lub Cannigione (ok. 150–170 km, 3 godziny), plaże Li Cossi lub Portobello, nocleg na północnym wschodzie. Dzień 10–11 – archipelag La Maddalena, Costa Smeralda, plaże Capriccioli, Spiaggia del Principe, Porto Cervo, baza w Cannigione / Palau / Porto Cervo. Dzień 12–13 – przejazd w rejon Ogliastra (Tortolì, Arbatax, Lido di Orri, Torre di Bari, Spiaggia della Marina di Cardedu) około 220 km z północy (3,5–4 godziny), rejs z Arbatax lub Cala Gonone na plaże Zatoki Orosei, wizyta w Cala Goloritzé lub Gola su Gorropu. Dzień 14 – powrót do Cagliari (z Ogliastra około 140–160 km, 2,5–3 godziny) przez wewnętrzne regiony Barbagia, z krótkim postojem w górskim miasteczku Oliena lub Orgosolo, ostatni spacer po Cagliari i wylot. Baza noclegowa: 3 noce Cagliari, 2 noce zachodnie wybrzeże (Iglesias / Oristano), 3 noce Alghero / Bosa, 3–4 noce północny wschód (Palau / Cannigione / Costa Smeralda), 2–3 noce Ogliastra / Orosei.
Plany traktuj elastycznie – w razie gorszej pogody nad morzem możesz wymienić dzień plażowy na górski trekking w Supramonte, Gennargentu albo wizytę w jaskiniach, a rejsy łodzią w szczycie sezonu warto rezerwować z wyprzedzeniem, szczególnie na Archipelag La Maddalena i Golfo di Orosei.
Przed wyjazdem i każdym dłuższym przejazdem po Sardynii sprawdź aktualne rozkłady promów, godziny otwarcia atrakcji, warunki pogodowe i możliwe ograniczenia wstępu na plaże chronione, bo dzięki temu unikniesz strat czasu i w pełni wykorzystasz pobyt na wyspie.
Co warto zapamietać?:
- Sardynia oferuje ogromną różnorodność: ponad 1800 km linii brzegowej, co najmniej 15 topowych plaż (La Pelosa, Zatoka Orosei, Costa Smeralda, Villasimius, Chia, Is Arutas), 4 jaskinie/klifowe atrakcje (Grotta di Nettuno, Is Zuddas, Capo Caccia, Foradada) oraz liczne góry i kaniony (Gola su Gorropu, Gennargentu, Supramonte).
- Najlepszy czas na wyjazd to maj–czerwiec i wrzesień–październik; lipiec–sierpień oznacza najwyższe ceny, upały, limity wejść na popularne plaże (np. La Pelosa, Cala Goloritzé) i konieczność wcześniejszych rezerwacji rejsów oraz parkingów.
- Kluczowe regiony plażowe: północ (La Maddalena, Costa Smeralda – turkus, luksus, tłumy), wschód (dzikie klify i plaże Zatoki Orosei dostępne głównie łodzią/trekkingiem), południe (Villasimius, Porto Giunco, Chia, Costa Rei – szerokie plaże, sporty wodne), zachód (Sinis, Costa Verde – surowe klify, Is Arutas, Pan di Zucchero, mniej turystów).
- Poza morzem warto zaplanować: trekking w Gola su Gorropu (6–8 h, wymagający szlak), wejścia w masywy Gennargentu i Supramonte (Monte Tiscali, Villagio Tiscali), jaskinie (Grotta di Nettuno, Is Zuddas) oraz kluczowe zabytki i miasta – Su Nuraxi di Barumini (UNESCO), Tharros, Nora, Alghero, Castelsardo, Bosa, La Maddalena, Cagliari.
- Organizacja wyjazdu: przylot do Olbii/Alghero/Cagliari lub prom (Porto Torres, Olbia, Arbatax, Cagliari), konieczny wynajem auta (słaby transport publiczny poza miastami), realne prędkości 60–70 km/h na drogach regionalnych, obowiązkowe ubezpieczenie podróżne (trekking + sporty wodne) i wcześniejsze rezerwacje rejsów oraz noclegów przy trasach 5-, 7- i 14-dniowych.