Ile jest mostów we Wrocławiu? Fakty i ciekawostki

We Wrocławiu znajduje się obecnie ponad 150 mostów i kładek, z czego sam Zarząd Dróg i Utrzymania Miasta administruje 114 mostami i 40 kładkami dla pieszych. To plasuje miasto na pierwszym miejscu w Polsce i w ścisłej czołówce europejskich metropolii. Zapraszam do odkrycia szczegółów, które kryją się za tymi imponującymi liczbami.

Dlaczego nie da się podać jednej liczby?

Odpowiedź na pytanie o całkowitą liczbę wrocławskich przepraw od lat rozpala dyskusje zarówno wśród ekspertów, jak i mieszkańców. Brak jednoznacznej odpowiedzi wynika z przyjętej metodologii liczenia i podziału administracyjnego obiektów. Wiele konstrukcji składa się z kilku niezależnych mostów, które dla jednych stanowią jedną przeprawę, a dla innych są odrębnymi budowlami.

Doskonałym przykładem są Mosty Warszawskie, które do 2008 roku składały się z trzech części, a po rozbudowie liczą ich już pięć, ponieważ nowa konstrukcja zachodnia to zestaw dwóch, a nie trzech mostów. Identyczna sytuacja dotyczy Mostów Jagiellońskich – od 1984 roku tworzą je cztery osobne mosty, choć w powszechnej świadomości funkcjonują jako jedna całość. Z tego względu zestawienia Zarządu Dróg i Utrzymania Miasta we Wrocławiu mogą różnić się od innych oficjalnych źródeł nawet o kilkanaście pozycji.

Dodatkową trudność sprawiają obiekty podlegające innym instytucjom, takim jak PKP, Lasy Państwowe czy Zarząd Zieleni Miejskiej, które nie są wliczane do miejskich statystyk ZDiUM-u. Do tego dochodzą przeprawy nad mniejszymi ciekami, rowami melioracyjnymi i kanałami, które umykają prostym klasyfikacjom.

Które przeprawy są najbardziej rozpoznawalne?

Wśród ponad setki konstrukcji kilka z nich na stałe zapisało się w krajobrazie i symbolice Wrocławia. Ich architektura, historia i położenie sprawiają, że stanowią obowiązkowe punkty na mapie każdego turysty.

Most Grunwaldzki

Wznoszony w latach 1908–1910 jako Most Cesarski, mierzy 112,5 metra długości i jest jednoprzęsłowym mostem wiszącym z granitu i stali. Jego burzliwe losy podczas II wojny światowej są równie fascynujące, co sama konstrukcja – w 1945 roku Niemcy rozebrali wieżyczki wieńczące pylony, aby nie przeszkadzały samolotom startującym z prowizorycznego lotniska na Placu Grunwaldzkim. Planowano nawet wysadzenie całego obiektu, czemu przeszkodził niespodziewany nalot. Do dziś krąży miejska legenda o zakochanym pilocie, który w 1950 roku przeleciał samolotem pod jego przęsłem.

Dziś ta imponująca budowla pozostaje jednym z najważniejszych węzłów komunikacyjnych miasta. Janusz Krzeszowski, wrocławski fotograf specjalizujący się w zdjęciach architektury, przez kilka lat zabiegał o pozwolenie na wejście na dach okolicznego wieżowca, aby o świcie uchwycić most z góry we mgle. Jak sam przyznaje, most Grunwaldzki przypomina mu kamienne przeprawy z Budapesztu i należy do jego ulubionych obiektów zaraz po rekordowym Moście Rędzińskim.

Most Tumski

Ta stalowa, pomalowana na zielono konstrukcja z 1889 roku łączy Ostrów Tumski z Wyspą Piaskową i ma ponad 50 metrów długości. Przez dziesięciolecia zasłynął jako Most Zakochanych, na którym pary wieszały symboliczne kłódki miłości. Po gruntownym remoncie zakończonym w 2019 roku praktyka ta została całkowicie zabroniona, a wykonawca udzielił aż dziesięcioletniej gwarancji, co na długo wyklucza powrót tego zwyczaju.

Most Zwierzyniecki

Zlokalizowany we wschodniej części miasta, w sąsiedztwie Ogrodu Zoologicznego i terenów związanych z Halą Stulecia, powstał w latach 1895–1897. Ma 62 metry długości i 21,8 metra szerokości, a jego pierwotna, drewniana wersja istniała już około 1655 roku. Obecnie zdobi go cztery dekoracyjne obeliski w stylu secesyjnym oraz stylowe latarnie, co nadaje mu wyjątkowego charakteru na tle pozostałych przepraw.

Most Piaskowy

Pierwowzór tej przeprawy sięga XVI wieku – był wówczas drewnianym traktem prowadzącym do kościoła NMP na Wyspie Piaskowej. W 1861 roku zastąpiono go konstrukcją żelazną zaprojektowaną przez Ernsta Ubera, co uczyniło go najstarszym żelaznym mostem Wrocławia o długości 31,74 metra i szerokości 12,02 metra. Jako ważny punkt na dawnych szlakach handlowych, odgrywał niegdyś istotną rolę w życiu kupieckim miasta, a dziś widnieje na liście dolnośląskich zabytków.

Które mosty dzierżą rekordy?

Wrocław może poszczycić się kilkoma konstrukcjami, które wyróżniają się na skalę krajową pod względem parametrów technicznych lub wieku. Zestawienie tych skrajności doskonale obrazuje inżynieryjny rozmach i historyczną ciągłość miejskiej infrastruktury.

Aby lepiej uzmysłowić sobie skalę tych osiągnięć, warto przyjrzeć się konkretnym wartościom liczbowym:

• Most Rędziński – przy długości 1742 metrów i pylonie wysokim na 122 metry jest największym żelbetowym mostem podwieszonym na jednym pylonie w kraju, a jego całkowita powierzchnia sięga 70 tysięcy metrów kwadratowych,
• Most św. Klary – z 1799 roku, łączący Wyspę Młyńską z Wyspą Słodową, pozostaje najstarszą stale używaną przeprawą w mieście,
• Kładka Zwierzyniecka – jej długość wynosi 232,4 metra, co czyni ją najdłuższą kładką w mieście,
• Kładka pieszo-rowerowa przy ul. Lotniczej – osiąga 8 metrów szerokości, więc jest najszerszym obiektem tego typu we Wrocławiu,
• Dwie kładki nad ul. Wróblewskiego z 1926 roku – zaprojektowane przez R. Konwiarza, są najstarszymi wrocławskimi kładkami.

Konstrukcja mostu Rędzińskiego, będącego częścią Autostradowej Obwodnicy Wrocławia w ciągu trasy A8, waży około 30 ton i ma innowacyjny kształt litery „H”. Jego dwie jezdnie podwieszono na pylonie osobno, co było nowatorskim rozwiązaniem w momencie otwarcia przeprawy w 2011 roku. Fotograf Janusz Krzeszowski szczególnie upodobał sobie ten obiekt na zdjęciach, gdy o świcie i jesienią spowijają go mgły unoszące się nad polami irygacyjnymi.

Jak historia ukształtowała dzisiejszą sieć mostów?

Pierwsze wzmianki o wrocławskich mostach pochodzą już z XIII wieku, a przykład Mostu Uniwersyteckiego, którego pierwotna wersja o nazwie Pons Viadri pojawia się w dokumentach z 1397 roku, pokazuje, jak dawno przeprawy stały się nieodłącznym elementem miasta. Ówczesne konstrukcje były głównie drewniane i pełniły zarówno funkcje komunikacyjne, jak i obronne.

Przed wybuchem II wojny światowej w granicach Wrocławia znajdowało się około 303 mostów i kładek różnej wielkości. Prawdziwy boom mostowy przypadł na XIX wiek – wtedy to powstały między innymi opisywane wcześniej most Grunwaldzki, Piaskowy i Tumski. Działania wojenne drastycznie przerzedziły tę liczbę. Podczas oblężenia Festung Breslau w 1945 roku wiele przepraw legło w gruzach. Most Pokoju, odbudowany w latach 1954–1959, stanął w miejscu zniszczonego Lessingbrücke.

O skali zniszczeń i późniejszej odbudowy świadczy chociażby historia Mostu Grunwaldzkiego – aby zwiększyć jego nośność, Niemcy odcięli taśmy nośne, a konstrukcja osiadła na podporach z zatopionych barek, kamieni i gruzu. Generalny remont pozwolił oddać go ponownie do użytku w 1947 roku. Pamięć o kolejnych kataklizmach jest wciąż żywa – tablica na Mostach Młyńskich upamiętnia obronę miasta przez mieszkańców podczas powodzi tysiąclecia w 1997 roku.

Dlaczego Wrocław to „Wenecja Północy”?

Przydomek ten nie wziął się znikąd. Pod względem liczby mostów Wrocław ustępuje w Europie jedynie takim miastom jak Wenecja, Amsterdam, Hamburg czy Petersburg. W skali Polski zdecydowanie wyprzedza Warszawę i Kraków, a proporcjonalnie do powierzchni ma więcej przepraw niż większość dużych europejskich metropolii.

Według danych ZDiUM z 2024 roku wrocławski zarząd dróg utrzymuje 114 mostów, 40 kładek pieszych oraz dodatkowo 40 wiaduktów i 16 estakad.

Złożony układ wodny tworzą nie tylko główne nurty Odry Północnej i Południowej oraz Starej Odry, lecz także liczne dopływy: Ślęza, Oława rozdzielająca się na Oławę Górną i Dolną, Bystrzyca, Widawa czy Dobra. Do tego dochodzi sieć kanałów – Powodziowy, Żeglugowy, Miejski, Graniczny – oraz stale wypełniona wodą Fosa Miejska, nad którą przerzucono Most Piotra Skargi, Kładkę Sądową i Kładkę św. Antoniego.

Miasto przecina tak wiele cieków, że w jego obrębie powstało około 25 naturalnych i sztucznych wysp, z których Ostrów Tumski, Wyspa Piasek, Wyspa Młyńska i Wyspa Słodowa należą do najbardziej znanych. To właśnie ta gęsta sieć wodna sprawiła, że mosty i kładki stały się nie tylko koniecznością komunikacyjną, ale też integralnym składnikiem krajobrazu, nadającym rytm codziennemu życiu.

Co poza mostami warto zobaczyć?

Spacerując wrocławskimi przeprawami, łatwo połączyć ich zwiedzanie z pobliskimi atrakcjami. Most Tumski prowadzi wprost na Ostrów Tumski, gdzie stoi gotycka Katedra św. Jana Chrzciciela. Niedaleko Mostu Piaskowego znajduje się Kościół Najświętszej Marii Panny, a Most Zwierzyniecki sąsiaduje bezpośrednio z wrocławskim ZOO i wpisaną na Listę UNESCO Halą Stulecia.

Przy Hali Stulecia rozpościera się licząca ponad 600 metrów pergola, a latem odbywają się tu pokazy największej w Polsce fontanny multimedialnej.

Miłośnicy zieleni mogą skierować kroki do Ogrodu Botanicznego Uniwersytetu Wrocławskiego, gdzie nad stawem – reliktem północnego koryta Odry – przerzucono urokliwe mostki. Z kolei Ogród Japoński zachwyca azjatycką roślinnością, kaskadami wodnymi i miniaturowymi kładkami. Nie można też pominąć Wrocławskiego Rynku, jednego z największych w Europie – górują nad nim Stary i Nowy Ratusz, a w muzeum Panoramy Racławickiej czeka monumentalne dzieło sztuki.

Całości dopełnia barokowa Aula Leopoldina w gmachu Uniwersytetu Wrocławskiego oraz ponad 350 figurek wrocławskich krasnali, których poszukiwanie może stanowić alternatywny sposób na przemierzanie miasta. Pierwsze z nich pojawiły się za sprawą ruchu Pomarańczowa Alternatywa, a od początku XXI wieku ich populacja systematycznie rośnie, zmieniając zwykły spacer w niezapomnianą zabawę.