Deszcz w górach – jak się przygotować?

Na deszczową wędrówkę zabierz wodoodporną kurtkę hardshell, wysokie buty trekkingowe, stuptuty, zapasowe skarpety i czołówkę. Sprawdź prognozę dla górskich szczytów, skróć trasę przy pogorszeniu pogody i zabezpiecz telefon oraz jedzenie przed wilgocią. Poznaj zasady, które pomagają bezpiecznie przejść mokrym szlakiem.

Co sprawdzić przed wyjściem w góry?

Deszcz w dolinie nie zawsze oznacza takie same warunki na grani. Wraz z wysokością temperatura spada, wiatr przybiera na sile, a mgła może ograniczyć widoczność do kilku metrów. W Tatrach pogoda potrafi zmienić się w ciągu godziny – dlatego sam wygląd nieba nie wystarcza do oceny ryzyka.

Sprawdź kilka prognoz przeznaczonych dla gór, a nie wyłącznie dla Zakopanego. Przydatne są komunikaty Tatrzańskiego Parku Narodowego, TOPR, IMGW oraz serwisy pokazujące warunki na konkretnych szczytach. Zwróć uwagę na temperaturę, opady, porywy wiatru, widzialność i temperaturę odczuwalną.

Plan trasy dopasuj do kondycji całej grupy. Jesienią dzień kończy się szybko, a mokre kamienie, błoto i liście wydłużają przejście. Zostaw bliskim informację o szlaku i godzinie powrotu, a przed wyruszeniem sprawdź, czy trasa nie jest zamknięta.

Jeśli prognoza przewiduje burzę, intensywne opady, bardzo silny wiatr albo gęstą mgłę, zmiana planu jest rozsądną decyzją, nie oznaką rezygnacji.

Jak ubrać się na deszczową wędrówkę?

Najlepiej działa warstwa cebulkowa. Podczas podejścia możesz zdjąć jedną warstwę, a na postoju szybko ją założyć. Taki układ ogranicza pocenie i pomaga chronić organizm przed wychłodzeniem, szczególnie gdy mokra odzież stygnie na wietrze.

Podstawę stanowi szybkoschnąca koszulka, bluza polarowa lub cienki softshell oraz kurtka hardshell. Bawełniana koszulka po przepoceniu długo pozostaje wilgotna. Przydadzą się także cienkie rękawiczki, czapka i chusta wielofunkcyjna – nawet w październiku temperatura na odsłoniętej grani może zaskoczyć.

Jaka kurtka hardshell?

Materiał powinien chronić przed wodą, ale także odprowadzać parę powstającą podczas wysiłku. Membrana Gore-Tex jest jednym z rozwiązań stosowanych w takiej odzieży. Sprawdź również klejone szwy, regulowany kaptur z daszkiem, ściągacz u dołu i rękawy zapinane na rzep.

Parametr wodoodporności podaje się w milimetrach słupa wody. Orientacyjne wartości wyglądają następująco:

Na chłodny dzień wybierz model pozostawiający miejsce na dodatkową warstwę. Zbyt ciasna kurtka ogranicza ruchy i pogarsza wentylację. Z kolei zbyt luźny krój może wpuszczać wodę oraz wiatr przy szyi i biodrach.

Jak zabezpieczyć stopy i plecak?

Mokry szlak wymaga stabilnego obuwia z głębokim bieżnikiem. Buty powyżej kostki zmniejszają ryzyko skręcenia, a membrana, na przykład Gore-Tex, ogranicza przenikanie wody od zewnątrz. Skarpety powinny odprowadzać wilgoć i nie tworzyć fałd, które powodują otarcia.

Przed dłuższą trasą rozchodź obuwie w domu i na krótkich spacerach. Nowa para założona pierwszy raz na górski szlak często kończy się pęcherzami. Po powrocie wyjmij wkładki, rozsznuruj buty i susz je w przewiewnym miejscu – nie bezpośrednio przy grzejniku.

Stuptuty osłaniają cholewkę, skarpety i dół spodni przed wodą, błotem oraz mokrymi liśćmi. Przy ulewie sam pokrowiec na plecak może nie wystarczyć. Dokumenty, telefon, apteczkę i zapasową odzież włóż do wodoodpornych woreczków, zanim zamkniesz plecak.

Telefon trzymaj w wewnętrznej kieszeni, najlepiej pod warstwą ubrania. W temperaturze poniżej zera bateria rozładowuje się znacznie szybciej. Powerbank zabezpiecz osobno przed wilgocią.

Co spakować na mokry szlak?

Waga plecaka powinna pozostać rozsądna, lecz deszcz wymaga kilku rzeczy, których latem czasem nie zabieramy. Przed wyjściem sprawdź wyposażenie:

• kurtkę przeciwdeszczową i spodnie wodoodporne,
• stuptuty albo zapasową ochronę na nogi,
• czołówkę z naładowanymi bateriami,
• zapasowe skarpety i cienkie rękawiczki,
• mapę papierową oraz naładowany telefon,
• mini apteczkę, folię NRC i własne leki,
• termos z ciepłym napojem, wodę i kaloryczne przekąski.

Czołówka jest potrzebna, gdy zmierzch zastanie Cię na szlaku. Jesienią może to nastąpić już około godziny 17:00. Lampka pozostawia wolne ręce, co ułatwia poruszanie się po śliskim podłożu i korzystanie z kijków.

Ciepła herbata, kanapka, orzechy, bakalie albo suszone mięso pomagają uzupełnić energię. W plecaku powinna czekać mała rezerwa żywności na wypadek opóźnienia. Folia NRC zajmuje niewiele miejsca, a ogranicza utratę ciepła podczas dłuższego postoju.

Jak zachować się podczas deszczu?

Nie każdy opad wymaga natychmiastowego odwrotu. Inaczej traktuj spokojną mżawkę, a inaczej oberwanie chmury, gdy woda spływa szlakiem, potoki szybko przybierają, a widoczność gwałtownie spada. W takim momencie schronisko lub bezpieczne miejsce w dolinie jest lepszym wyborem niż dalsze zdobywanie wysokości.

Mokre skały i drewniane kładki pokonuj wolniej. Stawiaj stopę płasko, korzystaj z kijków i nie skracaj zakrętów przez trawiaste zbocza. Luźne kamienie ukryte pod liśćmi mogą przesunąć się pod ciężarem turysty.

Mgła utrudnia orientację, nawet na znanym szlaku. Jeśli tracisz oznaczenia, wróć do ostatniego rozpoznanego punktu zamiast iść na pamięć. Podczas burzy zejdź z grani i szczytu, nie chowaj się pod pojedynczym drzewem ani w mokrym żlebie.

Kiedy zrezygnować z wyjścia?

Nie wychodź na eksponowaną trasę przy silnych porywach, burzy lub bardzo słabej widoczności. W Tatrach halny osiąga na graniach 80–100 km/h, a porywy dochodzą do 140–150 km/h. Taki wiatr może przewrócić turystę, utrudnić utrzymanie równowagi i łamać drzewa.

Jesienny deszcz może przejść w śnieg, zwłaszcza wysoko. Zimą sprawdzaj także komunikat lawinowy TOPR. Stopnie od I do V opisują rosnące zagrożenie, a największe ryzyko występuje często na stokach o nachyleniu 20–50 stopni, szczególnie 30–45 stopni.

Jak wezwać pomoc w górach?

W razie wypadku podaj służbom swoją lokalizację, liczbę poszkodowanych, ich stan oraz warunki pogodowe. Na terenie Tatr działa TOPR. Numery alarmowe to 601 100 300 oraz 985. Aplikacja Ratunek może przekazać ratownikom położenie telefonu, jeśli urządzenie ma dostęp do sieci.

Nie czekaj z decyzją o odwrocie do całkowitego przemoknięcia. Gdy pojawiają się drżenie mięśni, problemy z koordynacją, dezorientacja albo narastające osłabienie, przerwij marsz, załóż suche warstwy i zabezpiecz osobę przed dalszą utratą ciepła.